Ομαδικό ασφαλιστήριο: πότε ο εργοδότης μπορεί να το τροποποιήσει;

Αν το ομαδικό ασφαλιστήριο εργαζομένων περιέχει ρητή επιφύλαξη ελευθεριότητας, ο εργοδότης μπορεί να τροποποιήσει ή να διακόψει το πρόγραμμα οποτεδήποτε, χωρίς να γεννάται αξίωση αποζημίωσης υπέρ των εργαζομένων. Αυτό επιβεβαίωσε ο Άρειος Πάγος με την απόφαση 891/2026.

Τι είναι η επιφύλαξη ελευθεριότητας και πώς διαφέρει από τη ρήτρα ανάκλησης

Ο Άρειος Πάγος επαναλαμβάνει μια διάκριση που έχει πρακτικές συνέπειες για κάθε εργοδότη που χορηγεί οικειοθελείς παροχές:

• Επιφύλαξη ελευθεριότητας: ο εργοδότης εξαρχής αποκλείει τη δημιουργία αξίωσης. Ο εργαζόμενος γνωρίζει ότι η παροχή μπορεί να παύσει ανά πάσα στιγμή, χωρίς αιτιολογία και χωρίς διαπλαστική δήλωση. Δεν δημιουργείται επιχειρησιακή συνήθεια, ακόμη και αν η παροχή χορηγείται για πολλά χρόνια.
• Ρήτρα ανάκλησης: η παροχή γεννά αξίωση, η οποία όμως μπορεί να αποσβεστεί για το μέλλον με μονομερή δήλωση ανάκλησης. Εδώ η επιχειρησιακή συνήθεια μπορεί να σχηματιστεί κανονικά.

Η διαφορά δεν είναι τυπική: στην πρώτη περίπτωση δεν υπάρχει ποτέ αξίωση, στη δεύτερη υπάρχει αξίωση που ανατρέπεται μελλοντικά.

Τι έκρινε ο Άρειος Πάγος στη συγκεκριμένη υπόθεση

Στην υπόθεση αυτή, εργαζόμενη της OPEL ΕΛΛΑΣ αξίωσε αποζημίωση επειδή η εταιρία τροποποίησε το ομαδικό ασφαλιστήριο το 2013. Το ασφαλιστήριο συμβόλαιο προέβλεπε ρητώς, στα άρθρα 7β Κεφαλαίου ΙΙ και 4 Κεφαλαίου ΙΙΙ, ότι η εταιρία διατηρούσε το δικαίωμα να διακόψει τα ασφάλιστρα και να τροποποιήσει μονομερώς τους όρους χωρίς τη συναίνεση ασφαλισμένων ή δικαιούχων. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι αυτό συνιστά επιφύλαξη ελευθεριότητας, η οποία αποκλείει τόσο τη δημιουργία επιχειρησιακής συνήθειας όσο και οποιαδήποτε αξίωση αποζημίωσης.

Τι σημαίνει αυτό για τον εργοδότη που χορηγεί ομαδικό ασφαλιστήριο

Αν ο εργοδότης επιθυμεί να διατηρεί ευελιξία ως προς το ομαδικό ασφαλιστήριο, η επιφύλαξη ελευθεριότητας πρέπει να είναι ρητή και να περιλαμβάνεται στο ίδιο το ασφαλιστήριο συμβόλαιο από την αρχή. Δεν αρκεί μια γενική αναφορά στην οικειοθελή φύση της παροχής. Αν η επιφύλαξη δεν υπάρχει, η μακροχρόνια χορήγηση μπορεί να μετατρέψει την παροχή σε μισθολογικό κεκτημένο, με αποτέλεσμα η μονομερής τροποποίηση ή διακοπή να θεμελιώνει αξίωση αποζημίωσης κατά τον εργοδότη.

Η απόφαση παραπέμπει στις διατάξεις των άρθρων 382, 335, 336α και 338 ΑΚ ως βάση για τέτοιες αξιώσεις, καθώς και στο άρθρο 29 παρ. 3 του ν. 2496/1997 για την εξαγορά ομαδικής ασφάλισης.