Πρόστιμα & προθεσμίες
Ne bis in idem εικονικά τιμολόγια: εταιρεία vs εκπρόσωπος
Τελευταία ενημέρωση: 14 Αυγούστου 2026
Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την απόφαση 1460/2025, έκρινε ότι η αρχή ne bis in idem — η απαγόρευση διπλής δίωξης για την ίδια πράξη — δεν εφαρμόζεται όταν το διοικητικό πρόστιμο για εικονικά τιμολόγια επιβάλλεται στην εταιρεία, ενώ η ποινική δίωξη στρέφεται κατά του νόμιμου εκπροσώπου της. Ο λόγος είναι απλός: πρόκειται για διαφορετικά υποκείμενα.
Τι σημαίνει ne bis in idem στη φορολογία
Η αρχή ne bis in idem, όπως έχει ερμηνευτεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και εφαρμόζεται στο ελληνικό φορολογικό δίκαιο, απαγορεύει να διωχθεί ή να τιμωρηθεί κάποιος δύο φορές για την ίδια πράξη — μία φορά διοικητικά (πρόστιμο) και μία φορά ποινικά. Η εφαρμογή της προϋποθέτει ταυτότητα προσώπου, πράξης και έννομης τάξης.
Γιατί δεν εφαρμόζεται εδώ
Το κρίσιμο στοιχείο στην ΣτΕ 1460/2025 είναι η έλλειψη ταυτότητας προσώπου. Το διοικητικό πρόστιμο επιβλήθηκε στη νομική οντότητα — δηλαδή στην εταιρεία — ως φορολογικά υπόχρεο πρόσωπο. Η ποινική δίωξη, αντίθετα, στράφηκε κατά του φυσικού προσώπου που ενεργούσε ως νόμιμος εκπρόσωπός της. Εταιρεία και εκπρόσωπος είναι νομικά διακριτά υποκείμενα, οπότε δεν συντρέχει η βασική προϋπόθεση της αρχής.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για λογιστές και επιχειρηματίες
Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι σε υποθέσεις εικονικών τιμολογίων μπορεί να συντρέχουν παράλληλα δύο διαδικασίες: η εταιρεία να αντιμετωπίζει διοικητικά πρόστιμα από τη φορολογική αρχή και ο νόμιμος εκπρόσωπος να διώκεται ποινικά. Η επίκληση ne bis in idem από την εταιρεία — με το επιχείρημα ότι ο εκπρόσωπός της ήδη διώχθηκε — δεν αρκεί για να ακυρωθεί το πρόστιμο.
Αυτό έχει σημασία και για τη στρατηγική αντιμετώπισης φορολογικών ελέγχων: η υπεράσπιση του εκπροσώπου στο ποινικό δικαστήριο και η προσφυγή της εταιρείας στη διοικητική δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητες διαδικασίες που πρέπει να αντιμετωπίζονται χωριστά.
Το πλαίσιο των εικονικών τιμολογίων
Οι υποθέσεις εικονικών τιμολογίων εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα πιο σύνθετα πεδία, ακριβώς επειδή ενεργοποιούν ταυτόχρονα φορολογικές, διοικητικές και ποινικές συνέπειες. Η ΣτΕ 1460/2025 αποσαφηνίζει ένα σημαντικό σημείο: η ποινική έκβαση για τον εκπρόσωπο δεν «καλύπτει» αυτομάτως την εταιρεία από διοικητικές κυρώσεις.
Συχνές ερωτήσεις
- Τι είναι η αρχή ne bis in idem στη φορολογία;
- Είναι η αρχή που απαγορεύει να τιμωρηθεί κάποιος δύο φορές για την ίδια πράξη — μία φορά με διοικητικό πρόστιμο και μία φορά ποινικά. Προϋποθέτει ταυτότητα προσώπου, πράξης και έννομης τάξης.
- Μπορεί η εταιρεία να επικαλεστεί ne bis in idem αν ο εκπρόσωπός της διώχθηκε ποινικά;
- Όχι, σύμφωνα με την ΣτΕ 1460/2025. Εταιρεία και νόμιμος εκπρόσωπος είναι διαφορετικά νομικά υποκείμενα, οπότε δεν συντρέχει η απαιτούμενη ταυτότητα προσώπου.
- Μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο στην εταιρεία και ταυτόχρονα να διωχθεί ποινικά ο εκπρόσωπός της;
- Ναι. Οι δύο διαδικασίες είναι ανεξάρτητες και μπορούν να εξελίσσονται παράλληλα χωρίς η μία να αποκλείει την άλλη.
- Αφορά η απόφαση μόνο εικονικά τιμολόγια;
- Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορούσε εικονικά τιμολόγια, αλλά η αρχή που διατυπώνεται — διάκριση νομικής οντότητας και φυσικού προσώπου — έχει ευρύτερη εφαρμογή σε παρόμοιες φορολογικές παραβάσεις.
- Τι πρέπει να προσέξει ο λογιστής σε τέτοιες υποθέσεις;
- Να αντιμετωπίζει χωριστά την προσφυγή της εταιρείας κατά του διοικητικού προστίμου και την υπεράσπιση του εκπροσώπου στο ποινικό δικαστήριο, καθώς η έκβαση της μίας δεν επηρεάζει αυτομάτως την άλλη.
Έχεις δική σου φορολογική ερώτηση;
Ρώτησε το Logistis AI και λάβε τεκμηριωμένη απάντηση με αναφορές στη νομοθεσία, σε λίγα δευτερόλεπτα. Δωρεάν δοκιμή, χωρίς κάρτα.
Κάνε την ερώτησή σου δωρεάν